از محراب عبادت تا قلب محله/1
2 رکن اساسی مدیریت مسجد و تعیین‌کننده در تحقق مسجد تراز اسلامی
به گزارش روابط عمومی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی‌هنری مساجد استان فارس، مسجد در منظومه معارف اسلامی، تنها مکانی برای عبادت و برگزاری نماز جماعت نیست، بلکه می‌تواند به‌عنوان کانونی برای تربیت نسل جوان، رسیدگی به مسائل و مشکلات مردم، محرومیت‌زدایی و تقویت وحدت و انسجام اجتماعی ایفای نقش کند. در همین راستا، در گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام «سید محمدرضا میراحمدی»، کارشناس دینی و امام جماعت مسجد فاطمه‌الزهرا (س) شهرک پرواز شیراز به بررسی شاخصه‌های مسجد تراز اسلامی و میزان تحقق این ویژگی‌ها در مسجد محل پرداخته‌ایم.
حجت‌الاسلام «سید محمدرضا میراحمدی» در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به ابعاد مختلف مسجد تراز اسلامی اظهار کرد: اگر تصور کنیم که مسجد صرفاً محل عبادت است، با مفهوم مسجد تراز اسلامی فاصله داریم. مسجد در کنار کارکرد عبادی خود، باید محلی برای رسیدگی به مشکلات و نیازهای مردم محله نیز باشد.
امام جماعت مسجد فاطمه‌الزهرا (س) شهرک پرواز شیراز افزود: مسجد باید بتواند در حوزه‌های مختلف، از جمله حل مشکلات حقوقی و خانوادگی، محرومیت‌زدایی و ارائه خدمات اجتماعی، نقش مؤثری ایفا کند و متناسب با ظرفیت‌های خود، پاسخگوی بخشی از نیازهای ساکنان محله باشد.
مسجد؛ کانون جذب و تربیت نسل جوان
وی جذب نوجوانان و جوانان را از دیگر شاخصه‌های مهم مسجد تراز اسلامی دانست و تصریح کرد: آشنایی نسل جدید با چارچوب‌های اسلامی و فراهم‌کردن زمینه تربیت دینی آنان، از ضرورت‌های مهم جامعه امروز است.
حجت‌الاسلام میراحمدی با تأکید بر اینکه مسجد باید برای نسل جوان جذابیت محتوایی و برنامه‌ای داشته باشد، گفت: برگزاری اردوهای فرهنگی و تفریحی، نشست‌های آموزشی، تشکیل گروه‌های ویژه نوجوانان و جوانان و اجرای برنامه‌های متنوع می‌تواند در جذب این قشر به مسجد مؤثر باشد.
به گفته وی، بی‌توجهی به نیازها و اقتضائات نسل جدید ممکن است زمینه فاصله‌گرفتن آنان از مسجد و برنامه‌های مذهبی را فراهم کند؛ ازاین‌رو، برنامه‌ریزی متناسب با نیازهای جوانان باید از اولویت‌های مدیریت مسجد باشد.
مسجد؛ محور وحدت و انسجام محله
حجت‌الاسلام میراحمدی، ایجاد وحدت و همدلی میان مردم را از دیگر ویژگی‌های مسجد تراز اسلامی برشمرد و اظهار داشت: مسجد باید مأمن و پناهگاه معنوی و اجتماعی مردم محله باشد؛ به‌گونه‌ای که افراد با مسائل و مشکلات مختلف بتوانند در آن احساس امنیت، آرامش و اعتماد کنند.
وی افزود: مسجد باید زمینه حضور حداکثری اقشار مختلف مردم را فراهم سازد و فضایی ایجاد کند که افراد با وجود تفاوت‌های فردی و اجتماعی، در محیطی مبتنی بر همدلی و انسجام در کنار یکدیگر قرار گیرند.
تعهد و تخصص؛ 2 رکن اساسی مدیریت مسجد
این کارشناس دینی در ادامه، مدیریت صحیح را از عوامل تعیین‌کننده در تحقق اهداف مسجد تراز اسلامی دانست و خاطرنشان کرد: امام جماعت، هیئت امنا و سایر دست‌اندرکاران مسجد باید در کنار تعهد دینی و اخلاقی، از تخصص و مهارت‌های لازم نیز برخوردار باشند.
وی با اشاره به اهمیت برخورد مناسب با نوجوانان و جوانان بیان کرد: گاهی افرادی با وجود ایمان و دلسوزی فراوان، به دلیل نداشتن تخصص و مهارت ارتباطی، ممکن است برخوردهایی داشته باشند که موجب دل‌زدگی جوانان از مسجد و برنامه‌های مذهبی شود. از سوی دیگر، تخصص بدون تعهد نیز می‌تواند آسیب‌زا باشد.
به اعتقاد وی، تعهد و تخصص در کنار یکدیگر می‌توانند زمینه‌ساز مدیریت کارآمد مسجد، ارتباط مؤثر با مردم و تحقق بهتر اهداف فرهنگی، تربیتی و اجتماعی آن باشند.
عملکرد مسجد در مسیر تحقق شاخصه‌های مسجد تراز اسلامی
حجت‌الاسلام میراحمدی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، با اشاره به فعالیت‌های انجام‌شده در مسجد محل، به تشریح بخشی از اقدامات صورت‌گرفته در حوزه‌های فرهنگی و تربیتی پرداخت.
وی با بیان اینکه این مسجد دارای گروه جهادی و قرارگاه دانش‌آموزی است، اظهار کرد: ارتباط با مدارس اطراف مسجد و تعامل با مدیران، معاونان و معلمان، زمینه اجرای برخی فعالیت‌های فرهنگی در مدارس را فراهم کرده است. این اقدامات همچنین به جذب دانش‌آموزان و تقویت ارتباط آنان با مسجد کمک کرده است.
وی با اشاره به حضور اقشار مختلف مردم در نماز جماعت افزود: در روزهای عادی، حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ نفر در نماز جماعت این مسجد شرکت می‌کنند؛ آماری که به گفته وی، نشان‌دهنده ظرفیت مسجد برای ارتباط با گروه‌های مختلف اجتماعی و ایفای نقش در سطح محله است.
امام جماعت مسجد فاطمه‌الزهرا (س) با ارزیابی عملکرد مجموعه تحت مدیریت خود بیان کرد: «الحمدلله، در این زمینه می‌توانم بگویم حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد موفق بوده‌ایم؛ اما هیچ‌وقت نمی‌توانیم به خودمان نمره صد بدهیم.». دستیابی به ارزیابی صددرصدی ممکن است موجب توقف تلاش‌ها و فعالیت‌ها شود؛ درحالی‌که مسجد همواره باید برای ارتقای توانمندی‌های خود و افزایش تأثیرگذاری مثبت در جامعه تلاش کند.
فرجام سخن:
بررسی دیدگاه‌های حجت‌الاسلام میراحمدی نشان می‌دهد که مسجد تراز اسلامی از نگاه وی، نهادی چندبعدی با کارکردهای عبادی، فرهنگی، تربیتی و اجتماعی است؛ نهادی که در کنار اقامه نماز و تقویت معنویت، باید در رسیدگی به مسائل مردم، جذب و تربیت نسل جوان، ایجاد وحدت و انسجام محله و ارائه خدمات اجتماعی نیز نقش‌آفرین باشد.